CONTOH TEMBANG WAJIB SMA/SMK/MAN

Jumat, 02 Agustus 2019

MATERI LOMBA: BACA CERKAK UNTUK PESERTA TINGKAT SD/MI


CERKAK SD/MI
PITULUNGANE MANUK BLEKOK
Dening : Akhiyadi
MANGSA ketiga dawa awane panas nggemplang, tetuwuhan godhone saperangan ana sing garing, sato kewan ing alas Lodran megap-megap kepanasen, ngelak, lan luwe. Racake sato kewan banjur padha ngumpul ana sapinggire Tlaga Marimo. Ya Tlaga Marimo iki siji-sijine kang isih ana banyune ing laladan alas kono.
Blekok kang nyusuh ana pang wit ora adoh saka pinggire tlaga meruhi ana Kowe (anak munyuk) nyedhaki tlaga. Iki genah si Kowe ngelak lan arep ngombe, batine Blekok. Wayah awan ngene iki biasane Baya ngindhik saka jeron banyu terus nubruk kewan sing lagi ngombe.
“He, Kowe. Aja ngombe banyu tlaga dhisik!” ujare Blekok karo mabur mudhun saka pang wit kang kanggo nyuwuh mau.
“Ssstttttt...., wayah awan ngene iki nalika sato kewan padha ngelak, Baya ngindhik saka jeron banyu tlaga arep golek mangsa. Kowe bisa ditubruk, dicokot awakmu, lan digondhol diblebegke banyu temah tekan patimu”.
Krungu jlentrehe manuk Blekok mau Kowe kang isih cilik kuwi ndredheg keweden, “Lha terus piye aku?” pitakone bingung merga dheweke wis ora bisa ngampet ngelake maneh. “Ya, wis. Ayo tak terake yen arep ngombe nanging aja suwe-suwe!”
Kewan sakloron mau banjur nyedhaki banyu tlaga ngliwati kisikan sapinggire tlaga sing rada nglendhut, jemek. Jalaran wis rong dina ora ngombe, Kowe anggone ngokop banyu sarosane nganti pirang-pirang puluh clegukan. Ora kanyana saka jeron banyu njumbul si Baya kang cangkeme mangap amba nubruk awake Kowe terus dicokot. Anak kethek mau mere-mere lan jerit-jerit merga kelaran. Nanging manuk Blekok ora kelangan kaprayitnan dheweke sigra ngabruk karo nothol matane Baya sarosane.
“Wadhaauuuuuuhh..” Baya mbengok sora, cangkeme mangap amba. Ya nalika iku buntute Kowe dicengkerem karo Blekok nganggo driji sikile terus ditarik diajak mlayu ninggalake papan kono. Kowe isih njerit-njerit kelaran lan endhase godres getih.
“Enggal meneka wit iki lan ngasoa ing pang cedhak susuhku kae, ana kana aman!” prentahe manuk Blekok.
Tanpa wangsulan Kowe gage ngangkrok wit mau marani susuhe Blekok. Jroning ati dheweke nedya nrima banget marang Blekok kang wis paring pitulungan. Tanpa pitulungan mau dheweke mesthi wis tumekane pati dimangsa Baya. Sato kewan siji kuwi tumindake
pancen angkara murka, seneng gawe kapitunane liyan, nyilakani liyan, ben awake liyan diklethak, dipangan tanpa duwe rasa mesakake sapadhane.
Ora gantalan suwe manuk Blekok teka mrono, telihe katon mendhol-mendhol, “Kepiye Kowe? Apa awakmu isih krasa lara?”, pitakone Blekok.
“Isih. Endhasku krasa perih”, wangsulane Kowe karo nudhuhake kulit endhase kang mlicet merga tatu kena untune Baya kang landhep.
“Hyoh. Taktambani!”, wangsulane Blekok karo muntahke isi telihe. Telih mau jebul isine sinom godhong mlandhingan sing banjur dipopokake ing endhase Kowe, “Wis, ngasoa dhisik sesuk rak terus mari!”, ujare manuk Blekok nuturi Kowe.
“Hyoh. Matur nuwun banget manuk Blekok. Muga-muga kabecikanmu ing tembe entuk piwales saka sing murbeng dumadi lan pinaringan ganjaran sing samurwat”.
“Aamiiin. Becike awake dhewe iki urip tulung-tinulung, gotong royong, lan rukun. Supaya awake dhewe kekarone iki luwih kuwat ngadhepi bebaya apa wae sajrone urip ana sakiwa tengene Tlaga Marimo kene. Turua ana pang kene iki saben bengi aku turu ana susuh iki karo ngeloni anakku sakloron kang isih piyik”.
“Hyoh. Terus yen awan anggonmu ngluru pangupajiwa ya ana sakiwa tengen kene?”.
“He.eh, sakiwa tengen kene akeh woh-wohan ana jambu, manggis, sawo, lan sisih kana kae ana gedhang, duren, lan uga sinom-sinom apa wae sing bisa kokpangan. Yen wetengmu wis wareg kowe bisa ngaso ana sacedhake susuhku sinambi njaga piyik-piyikku, aja nganti dimangsa ula. Sebab wayah awan aku ngulandara ing saweneh papan golek pangupajiwa”, ujare manuk Blekok.
“Hmmmm ngono? Becik, becik, becik. Aku sarujuk karo penemumu manuk Blekok. Urip mono pancene kudu tansah tulung-tinulung siji marang sijine”, wangsulane Kowe sajak seneng atine.

MATERI LOMBA BACA GEGURITAN WAJIB & PILIHAN UNTUK PESERTA LOMBA TINGKAT SMP/MTs


GURIT WAJIB SMP/MTs

PANGIMPENKU
Eko Purwanto

Kabeh manungsa mesthi duwe impen
Ana kang ngimpi dadi presiden
Ana kang ngimpi dadi menteri
Dadi penyanyi, dadi priyayi lan pegawai negeri

Ana kang ngimpi duwe omah gedhong magrong-magrong
Kareben digumuni para garong
Ana kang ngimpi duwe mobil mewah
Nganti padha adol sawah

Ing sawijining wengi sepi
Aku turu lan ngimpi Ngimpi
endah lan merak ati
Aku ngimpi bocah-bocah kuwi

Padha basa marang leluhure
Padha basa marang simbahe
Padha basa marang wong tuwane
Padha basa marang guru-gurune

Meong! Meong! Meong! Asem!
Ana kucing mlebu ing sarungku !
Kucing kuwi wis ngrusak impenku!
Kucing kuwi mesthi durung tau ngimpi kaya aku!

Aku tangi..
Aku ngguyu...
Aku mesem sajroning ati . . .
Dhuh Gusti, aku mung ngimpi!



GURIT PILIHAN SMP/MTs

SABA ALUN-ALUN
Mustofa W Hasyim

Bocah cilik ora wani saba lan peplayon
Apa meneh dolanan perang-perangan
Bengok-bengok gegojegan sak kesele
Wanine ya mung lungguhan ana pinggir

Suket resik gilar-gilar ambar
Taman endah ngresepke pandulu
Kaya sepi kang ora tau mosik
Esuk utawa sore, padha wae

Pancen nyenengke panggonan jajanan
Ngubengi Alun-alun, enak-enak tur ya larang
Wong mbara utawa wang wisata akeh sing wani
Mampir sinambi ngleremke ati, edhum pinayungan wit ringin

Krasa urip tenan menawa bengi, sing saba teruna
Wong diwasa, pada jajan bakmi pa kopi
Ndolanke pikiran nganti adoh banget
Kemput tekan pojoke angen-angen
Mbasan wis adhem njekut pada celatu
”Wah bedhidhing tenan iki.”
Adheme ngejak kemulan wae
Wayahe mulih marang awake dhewe-dhewe.



GURIT PILIHAN SMP/MTs

AKU KANGEN
Nini Klenyem

Aku kangen marang ocehing manuk prenjak lan podhang
Sing rame ngoceh ing wit-witan latar lan kebonan
Gawe ati bungah nggawa swasana katentreman
Kabeh bebas rumangsa duwe papan panonopan
Urip ayem tentrem kebak karukunan

Aku kangen sunaring rembulan nyoroti banyu sendang
Kang pating sliwer polahe iwak sing padha mapan
Sajak ngagungake panguwasaning Pangeran
 Lan suka syukur pinaringan papan leledhang
Iba endahe yen manungsa ora srakah lan melikan

Kabeh mau saiki keri gegambaran
Wujude saiki malih mung loji sing bebanjengan
Wit-witan gusis binabat tanpa ngengehan
Oceh-ocehan wis ora duwe pencokan
Sapa sing salah ? Mangga golekan dhewe
Sing cetha ya manungsane




GURIT PILIHAN SMP/MTs

LAYANGE BU GURU
Titian Pinta

Kanggo sliramu kang saiki wis makmur
Kanggo sliramu kang saiki wus nglenggahi pangkat dhuwur
Kanggo sliramu kang saiki dadi tilas muridku

Apa isih kelingan marang wulangan
Apa isih emut karo wejangan
Kudu tansah lumaku jujur
Ati, lathi lan uga polahmu

Ora maido saiki kabeh karep keturutan
Ora maido saiki kekeceh driya
Ora gumun saiki dadi panutan
Ora gumun saiki dadi panguwasa

Cilik digitik laku jujur
Gedhe bisaa dadi pangayom
Bisaa dadi papan sendheyan kanggo sesepuh
Bisaa mrantasi bot repoting nagari

Nanging lakumu owah dening angin kang sarak
Pikirmu nalisir saka bebener
Bandha rakyat direncah, dijarah
Kanggo kekipu kang mubazir

Eling-eling ndang balia mecaki garismu
Eling-eling ndang maria saka lara jiwamu
Eling-eling yen bandha iku sampiran donya
Bakal tinilar yen wus seda


LOMBA MACAPAT 2019

LOMBA MACAPAT
BAGI SISWA SD/MI, SMP/Mts DAN SMA/SMK/MA
SE - KABUPATEN BANTUL
TAHUN 2019

A.    LATAR BELAKANG
Salah satu upaya melestarikan dan mengembangkan Bahasa Jawa sekaligus untuk memberikan pengetahuan berbusana jawa Mataraman yang sesuai gagrak Ngayogyakarta, maka Dinas Kebudayaan Kabupaten Bantul akan menyelenggarakan kegiatan berupa kompetisi Lomba Macapat. Karena Macapat adalah Karya Kesenian Jawa yang berupa tembang yang mengandung makna tentang segala macam kehidupan manusia, dari alam masih di dalam perut ibu, lahir, bayi, kecil, dewasa sampai pada kematian. Semua itu dikemas dalam tembang yang sarat dengan petunjuk, budi pekerti, serta contoh-contoh kehidupan kita.

B.     NAMA KEGIATAN:
“LOMBA MACAPAT SISWA-SISWI SD/MI, SMP/MTs DAN SMA/SMK/MA SE KABUPATEN BANTUL TAHUN 2019 “

C.     SASARAN / PESERTA
1)      Peserta lomba adalah Siswa-siswi SD/MI se Kabupaten Bantul (Mewakili Sekolah) dengan didampingi seorang guru.
2)      Peserta lomba adalah Siswa-siswi SMP/MTs se Kabupaten Bantul (Mewakili Sekolah) dengan didampingi seorang guru.
3)      Peserta lomba adalah Siswa Siswi SMA/SMK/MA se Kabupaten Bantul. (Mewakili Sekolah)

D.    TUJUAN KEGIATAN
Tujuan kegiatan Lomba Macapat ini adalah sebagai berikut:
1.      Mewujudkan individu dan masyarakat berbudaya yang mencintai kearifan lokal di Indonesia, khususnya bahasa Jawa.
2.      Melestarikan bahasa Jawa lewat Tembang Macapat di Kabupaten Bantul terutama dalam dunia Pendidikan
3.      Lewat Macapat diharapkan akan membantu pembentukan karakter anak didik menjadi seorang yang berbudaya jawa yang cinta tanah air dan berbudi pekerti bagus
4.      Mengenalkan busana Jawa Gagrak Ngayogyakarta kepada siswa-siswi sehingga mereka mengenal dan mencintai budaya sendiri khususnya berbusana Jawa

E.     WAKTU PELAKSANAAN
1.      Pendaftaran peserta dimulai tanggal 29 Juli sampai dengan 10 September 2019
2.      Pelaksanaan Lomba Macapat ini adalah hari: Kamis, Jumat dan Sabtu tanggal, 12,13, dan 14 September 2019

F.     TEMPAT
Balai Desa Wijirejo Pandak, Bantul

G.    KETENTUAN PESERTA
1.      Peserta adalah siswa/i SD/MI mewakili Sekolah di Kabupaten Bantul 
2.      Peserta adalah siswa/i SMP/MTs mewakili Sekolah di Kabupaten Bantul 
3.      Peserta adalah siswa/i SMA/SMK/MA se Kabupaten Bantul.
4.     Jumlah peserta dibatasi maksimal 51 orang tiap kategori lomba,

5.   Pendaftaran melalui kecamatan maing-masing  \
6.   Tiap Kecamatan mengirimkan 3 peserta di setiap Kategori

H.    KETENTUAN LOMBA
a) Naskah tembang disediakan oleh Panitia dapat di lihat di blog kami https://seksibahasasastradisbudbantul.blogspot.com
b)      Peserta memilih tembang Macapat yang sudah disediakan;
c)      Peserta nembang Macapat wajib setunggal pada lan nembang Macapat pilihan setunggal pada
d)       Busana yang digunakan busana Jawa Mataraman Jangkep Gagrak Ngayogyakarta.
e)      Keputusan dewan juri bersifat mutlak tapi dapat dipertanggungjawabkan.
f)      Penilaian: 
     1 Penguasaan materi: Dhasar suara laras
     2.Pedhotan
     3. Unggah-ungguh (performance)

I.       PEMENANG DAN HADIAH
1.      Pemenang dari tingkat SD/MI:
Juara I,                        Hadiah berupa Piagam Trophy dan Uang pembinaan Rp 1.500.000
Juara II,                       Hadiah berupa Piagam Trophy dan Uang pembinaan Rp 1.250.000
Juara III,                     Hadiah berupa Piagam Trophy dan Uang pembinaan Rp 1.000.000
Juara harapan I            Hadiah berupa Piagam Trophy dan Uang pembinaan Rp    750.000
Juara harapan II          Hadiah berupa Piagam Trophy dan Uang pembinaan Rp    500.000

2.      Pemenang dari tingkat SMP/MTs:
Juara I,                        Hadiah berupa Piagam Trophy dan Uang pembinaan Rp 1.500.000
Juara II,                       Hadiah berupa Piagam Trophy dan Uang pembinaan Rp 1.250.000
Juara III,                     Hadiah berupa Piagam Trophy dan Uang pembinaan Rp 1.000.000
Juara harapan I            Hadiah berupa Piagam Trophy dan Uang pembinaan Rp    750.000
Juara harapan II          Hadiah berupa Piagam Trophy dan Uang pembinaan Rp    500.000

3.      Pemenang dari tingkat SMA/SMK/MA:
Juara I,                        Hadiah berupa Piagam, Trophy dan Uang pembinaan Rp 1.500.000
Juara II,                       Hadiah berupa Piagam Trophy dan Uang pembinaan Rp 1.250.000
Juara III,                     Hadiah berupa Piagam Trophy dan Uang pembinaan Rp 1.000.000
Juara harapan I            Hadiah berupa Piagam Trophy dan Uang pembinaan Rp    750.000
Juara harapan II          Hadiah berupa Piagam Trophy dan Uang pembinaan Rp    500.000

J.      PEMBIAYAAN
Sumber pembiayaan lomba berasal dari Dana Keistimewaan lewat Dinas Kebudayaan Kabupaten Bantul TA 2019.
Kontak Person Panitia :
1.      Herry   : HP/WA         :081328232313
2.      Vera     : HP/WA         :081802633820